Το πρόβλημα του ενός πόλου

  • Δημοσιεύτηκε: 23 Σεπτέμβριος 2014

    Η πολυετής κρίση που μαστίζει τη χώρα έφερε στο φως σοβαρότερα ζητήματα από το οικονομικό, όπως την νοοτροπία μας, το πώς βλέπουμε την θέση μας στην ΕΕ (έχει τεράστια απόκλιση από το ποία θα «πρέπει» να είναι η θέση μας κατά τους εταίρους) και ένα άλλο ζήτημα, που θα μας απασχολήσει, το πολιτειακό. Τα τελευταία έτη παρατηρούμε έντονες αντιδράσεις εναντίον νομίμως εκλεγμένων κυβερνήσεων. Πέρα από κάποια ποιοτικά ζητήματα (οι «αντιμνημονιακοί» θεωρούν εαυτούς μέλη της Εθνικής Αντιστάσεως, οι «μνημονιακοί» δε θέλουν να στιγματίζονται ως τέτοιοι κ.λπ.), πρέπει να ληφθεί υπʼ όψιν και η ποσότητα, δηλαδή ο λαός, ο οποίος δεν εκφράζεται επαρκώς (ώστε να τεθεί προ των ευθυνών του).

    Πράγματι, το πρόβλημα αναντιστοιχίας λαϊκής βουλήσεως και κυβερνητικών αποφάσεων εντοπίζεται στις πολιτειακές δομές (ή καλύτερα στην έλλειψη αυτών). Ο θεσμός των εθνικών εκλογών και τα παράγωγα του έχουν φθαρεί κατά τρόπο ανεπανόρθωτο, ενώ η απαξία των περισσοτέρων προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση (λογική επί το πλείστον) είναι δεδομένη. Η μια «σοβαρή» ψήφος του Ελληνικού λαού (στις τοπικές ψηφίζουμε φίλους κ.λπ.) δεν αρκεί για νʼ αποτυπώσει πλήρως την (ρευστή) θέλησή του (παράδειγμα η δημιουργία και επιτυχία νέων κομμάτων και η εν μια νυκτί διαφαινομένη αποτυχία).

    Η μονοπολικότητα της Βουλής-κυβερνήσεως στην Κοινοβουλευτική Δημοκρατία θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με την ισχυροποίηση της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως. Κάποια ζητήματα (όχι κεντρικής πολιτικής κατευθύνσεως, εκεί θα μπορούσε να ακουστεί μια γνώμη της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως) θα ελύνοντο αποτελεσματικότερα από την κοινότητα, όπου οι διοικούντες θα ήξεραν εκ του σύνεγγυς τα ζητήματα, παρά από το αθηνοκεντρικό κράτος, το οποίο συν τοις άλλοις φαίνεται να έχει εγκαταλείψει την εκτός Αθήνας Ελλάδα.

    Σίγουρα μια Τοπική Αυτοδιοίκηση με αυξημένα δικαιώματα και ευθύνες (καθισταμένη έτσι σοβαρός θεσμός περιβεβλημένη με κύρος, σε μια εποχή που τόσο έχουμε ανάγκη θεσμούς, και όχι εσμούς), με ενεργότερη συμμετοχή των πολιτών σε τοπικό-κοινοτικό επίπεδο, ώστε αφʼ ενός να συναποφασίζουν και αφʼ ετέρου να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους, δεν αποτελεί πανάκεια, αλλά θα ήταν πιο αποτελεσματική. Ασφαλώς δεν μπορεί να γίνει λόγος περί πλήρους ταυτίσεως λαϊκής βουλήσεως-αποφάσεων, αλλά θα προσπαθήσουμε να πετύχουμε τη μεγαλύτερη δυνατή σύγκλιση.

    Η αποτύπωση μιας γνώμης της τοπικής κοινωνίας αντικειμενικής και αποκεκομμένης από πολιτικάντικα οφέλη θα μπορούσε να βοηθήσει μια κυβέρνηση να λάβει μια απόφαση που θα παρουσίαζε τουλάχιστον τοπικό ενδιαφέρον. Η μετάβαση σε ένα διπολικό σύστημα λήψεως αποφάσεων απαιτεί και μεγαλύτερες συγκλίσεις μεταξύ των δύο πόλων, κυβερνήσεως και Τοπικής Αυτοδιοικήσεως. Συνταγματικές δικλείδες θα μπορούσαν να διασφαλίζουν τις συν-αποφάσεις και να ορίζουν τι γίνεται σε περίπτωση διαφωνίας. Παράλληλα, η εν τοις πράγμασι αυτονομία της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως θα προσείλκυε τους πολίτες να συμμετάσχουν καθώς ως ένα μέτρο οι ίδιοι θα «διεχειρίζοντο» την τύχη τους.

    Ενδεχόμενες αντιρρήσεις ότι π.χ. σε καιρούς μνημονίου κάθε τοπική κοινωνία θα προσπαθούσε να εμποδίσει τη λήψη δυσμενών εις βάρος της αποφάσεων, έχουν έρεισμα, αλλά μπορούν να αντικρουσθούν: Το προλαμβάνειν κρείττον του θεραπεύειν, δηλαδή αν αυτό το καθεστώς ίσχυε από πριν δεν θα είχαμε φθάσει σε αυτήν την κατάσταση (βέβαια δεν φαινόταν αναγκαίο όταν έρρεε το διαφθείρον εκ της ΕΕ χρήμα) καθώς οι πολίτες θα αντελαμβάνοντο ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι εχθρός τους, όπως το σημερινό κράτος, και ότι η τύχη τους συνδέεται με την τύχη του όλου, δηλαδή της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως και (εκ του ελάσσονος προς το μείζον) κατʼ επέκταση του κράτους. Περαιτέρω, οι τοπικές κοινωνίες μπορούν να αυτοσυντηρούνται καλύτερα (αν αυτό το καθεστώς ισχύει από τούδε και στο εξής) γνωρίζοντας ποιος έχει ανάγκη και ποιος ζει παρασιτικά εις βάρος των άλλων, και επομένως μπορεί να κάνει μια πιο ισοβαρή κατανομή των βαρών της οικονομικής κρίσεως.

    Σκοπός του παρόντος δεν είναι να δώσει μια σύνολη κοινοτική-αυτοδιοικητική πρόταση, απλά να καταδείξει την αναγκαιότητα θεσμικών μεταβολών και να διαγράψει ένα πλαίσιο με κάποιες κατευθυντήριες γραμμές. Τέλος, το γνώρισμα των Ελλήνων της μη συμμορφώσεως προς τους νόμους του κράτους δεν είναι μόνο συμφεροντολογικό-υλιστικό αλλά ψυχικό, καθώς έλκει τις ρίζες του από παλιά, διότι αυτός ο τρόπος διακυβερνήσεως είναι ξενόφερτος και δεν ρίζωσε στην Ελληνική φυλή. Διαχρονικά από την Εθνεγερσία έως και σήμερα η έννοια του κράτους παραλλάζει από τους πολίτες, τους πολιτικούς, τους πολιτικάντηδες, τους αξιωματικούς, τους στρατηγούς, τους Εθνάρχες. Ο ελληνικός θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοικήσεως, εφαρμοζόμενος κατά τρόπο σύγχρονο, θα μπορούσε να μας ανανεώσει και να μας βγάλει από το ιστορικό μας τέλμα και να μας απαλλάξει από την εσωστρέφεια.

    Κατηγορία: