Το «Βήμα Ιδεών» και το μεταναστευτικό πρόβλημα (2)

  • Δημοσιεύτηκε: 10 Απρίλιος 2008

    Με ενδιαφέρον διάβασα την απάντηση της καθηγήτριας κ. Παπαδοπούλου στην επιστολή μου και θα ήθελα να παρατηρήσω τα εξής:

    1) Η κ. Παπαδοπούλου ξεκινά υπογραμμίζοντας τα επιστημονικά της διαπιστευτήρια. Γράφει σχετικά: «Κατ' αρχήν (sic) οι απόψεις που εκφράζονται στο άρθρο μου είναι τεκμηριωμένες επιστημονικά μέσα από έρευνα είκοσι ετών επί του θέματος της μετανάστευσης σε Γαλλία, Γερμανία και Ελλάδα και συσσωρεύουν μία εμπειρία πολύ βαθύτερη από αυτή μίας «αυθόρμητης» θα έλεγα αντίδρασης πάνω στο θέμα». Με το σκεπτικό αυτό δεν έχει νόημα οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση γιατί η κ. Παπαδοπούλου εμφανίζεται ως κατέχουσα την μόνη και «τεκμηριωμένη επιστημονικά» αλήθεια!

    2) Κατόπιν, εξιστορεί την περίπτωση της Γαλλίας και της Γερμανίας της δεκαετίας του '70. Όμως η μετανάστευση, και δη η αυξημένη εισροή παρανόμων μεταναστών στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, εντάθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του '90 και συνεχίζεται αυξανόμενη μέχρι σήμερα. Γιατί η κ. Παπαδοπούλου επιλέγει να επιχειρηματολογήσει με δεδομένα που ενδεχομένως ίσχυαν προ 30ετίας; Δεν βλέπει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης (πχ. Βρετανία) λόγω της αυξημένης εισροής μεταναστών την οποία απέτυχαν να προβλέψουν και να ελέγξουν;

    3) Το σκεπτικό της ότι η μετανάστευση δεν είναι θέμα (και) πληθυσμιακό αλλά μόνο δυνατότητας συμμετοχής των μεταναστών στους θεσμούς είναι προβληματικό γιατί αν δεν υπάρχει μία επιλεκτική μεταναστευτική πολιτική ώστε να υπάρχει προγραμματισμός για τον αριθμό των μεταναστών που θα εισέλθουν καθώς και για τον χρόνο παραμονής τους, δεν μπορούν να προετοιμασθούν επαρκώς και να προσαρμοσθούν στα νέα δεδομένα οι θεσμοί και οι κοινωνικές δομές. Μία εισροή ενός αριθμού μεταναστών θα έχει επιπτώσεις οικιστικές (γιατί κάπου θα πρέπει να μείνουν), επιπτώσεις περιβαλλοντικές (γιατί θα καταναλώσουν φυσικούς πόρους, θα δημιουργήσουν απορρίμματα κλπ), επιπτώσεις κοινωνικές (γιατί θα κάνουν χρήση των υπηρεσιών υγείας, εκπαίδευσης, αστυνόμευσης κλπ) και άλλες. Όλες αυτές οι επιβαρύνσεις θα πρέπει να έχουν προβλεφθεί με μία ικανοποιητική ακρίβεια ώστε να υπάρξει και ο αντίστοιχος προγραμματισμός. Πώς όμως θα γίνει αυτό αν δεν γίνει λόγος για πληθυσμιακά μεγέθη; Το ίδιο εύκολα ενσωματώνονται 500.000 μετανάστες και το ίδιο 5.000.000 μετανάστες; Επιπλέον, ένα ζήτημα στο οποίο δεν κάνει καμμία αναφορά η κ. Παπαδοπούλου είναι και αυτό του περιεχομένου των θεσμών, το οποίο ενδέχεται να μεταβληθεί λόγω της εισροής μεταναστών.

    4) Μας διαβεβαιώνει ότι οι Αλβανοί μετανάστες έχουν πολιτισμική εγγύτητα με τους Έλληνες και έχουν ήδη ενσωματωθεί στην κοινωνία μας. Αν θεωρήσουμε την θρησκεία ως έναν βασικό πυλώνα της πολιτιστικής ταυτότητας ενός έθνους τότε η άποψη της κ. Παπαδοπούλου είναι προβληματική καθώς θεωρεί ως πολιτισμικά κοντά ένα έθνος που αποτελείται κυρίως από μουσουλμάνους και άθεους με ένα έθνος το οποίο αποτελείται σε πολύ μεγάλο ποσοστό από χριστιανούς. Επιπλέον, παραβλέπει το γεγονός των εδαφικών διεκδικήσεων των Αλβανών εις βάρος της χώρας μας, αλλά και την άνοδο του Αλβανικού μεγαλοϊδεατισμού - παράγοντες πολύ σημαντικοί αν συνδυαστούν και με τον μεγάλο αριθμό των Αλβανών (παρανόμων και εκ των υστέρων νομιμοποιημένων) στην χώρα μας.

    5) Η ενσωμάτωση είναι κάτι που αποδεικνύεται μακροπρόθεσμα και βασίζεται σε πολλούς παράγοντες, όχι μόνον οικονομικούς. Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, η διασφάλιση μόνιμης εργασίας καθώς και η απόκτηση ενός κοινωνικού περίγυρου αποτελούν μεν μία ένδειξη ενσωμάτωσης του μετανάστη στην ευρύτερη κοινωνία, αλλά η πραγματική ενσωμάτωση είναι θέμα εσωτερικό και ψυχολογικό και «δεικνύεται» από το κατά πόσον το όραμα των μεταναστών για την χώρα στην οποία ζουν συμπίπτει με το όραμα των γηγενών. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του κ. Σάββα Ρομπόλη του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ ότι είναι πολλές οι περιπτώσεις μεταναστών που ιδρύουν δικά τους σωματεία αρνούμενοι να ενταχθούν στα υπάρχοντα, ενώ πρόσθεσε και την περίπτωση ίδρυσης συνδικάτου μεταναστών παραμεθορίου νομού το οποίο στους ιδρυτικούς του σκοπούς αναφέρει και «την προάσπιση εθνικών συμφερόντων της μειονότητας» (Ελευθεροτυπία, 23/1/2008). Και αυτά συμβαίνουν στον συνδικαλισμό - έναν θεσμό που αγκάλιασε εξ' αρχής τους μετανάστες!

    6) Κατόπιν, η κ. Παπαδοπούλου μας αναφέρει ότι η Γερμανία δέχθηκε μετανάστες το 60% των οποίων ήταν πτυχιούχοι ΑΕΙ και υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να δεχθεί τέτοιου είδους μετανάστευση καθώς χαρακτηρίζεται από υψηλή ανεργία στους πτυχιούχους. Μάλιστα, κλείνει την παράγραφο λέγοντας απαξιωτικά: «Αυτά για την επιλεκτική μεταναστευτική πολιτική»! Μα, η επιλεκτική μετανάστευση έγκειται στο να μπορεί να επιλέγει η κάθε χώρα τόσους μετανάστες όσους έχει ανάγκη, για τους κλάδους όπου υπάρχει ανάγκη, για όσο χρονικό διάστημα υπάρχει η ανάγκη. Αν, λοιπόν, η Γερμανία έχει ανάγκη πτυχιούχων ΑΕΙ, καλώς τους καλεί. Ομοίως και η Ελλάδα θα πρέπει να καλέσει μετανάστες υψηλής εξειδίκευσης για τους κλάδους στους οποίους υπάρχουν ανάγκες (π.χ. πληροφορική), αλλά και χαμηλής εξειδίκευσης αν υπάρχουν τέτοιες ανάγκες. Επιλεκτική μετανάστευση σημαίνει συντεταγμένη και ελεγχόμενη μετανάστευση βάσει προβλέψεων και ελέγχου. Δεν σημαίνει ούτε «ανοικτά σύνορα», ούτε επιβράβευση της παρανομίας με τις εκ των υστέρων νομιμοποιήσεις που γίνονται στην Ελλάδα.

    7) Θεωρεί ως μεγάλο επίτευγμα το ότι είμαστε η μοναδική χώρα της Ευρώπης όπου η ανεργία στους μετανάστες είναι χαμηλότερη από αυτήν των γηγενών. Η σύγκριση είναι αδόκιμη γιατί δεν μπορεί να συγκριθεί η Ελλάδα (της μετανάστευσης των τελευταίων 15 ετών) με χώρες που έχουν δεχθεί μετανάστες εδώ και 50 ή 60 έτη και επομένως υπάρχει εγκατεστημένη δεύτερη και τρίτη γενιά μεταναστών. Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ, το πρώτο τρίμηνο του 2007 η ανεργία των αλλοδαπών ξεπέρασε αυτήν των Ελλήνων (Τα Νέα 29/6/2007). Αν είχε εφαρμοσθεί μία επιλεκτική μεταναστευτική πολιτική και όχι αυτή η επίφαση πολιτικής που εφαρμόζεται στην χώρα μας, η ανεργία των μεταναστών θα ήταν πολύ χαμηλότερη από εκείνη των γηγενών (θα υπήρχε μόνο η ανεργία «τριβής») καθώς ο αριθμός των εισερχομένων μεταναστών θα διαμορφωνόταν με βάση τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και όχι με εκ των υστέρων εμβαλωματικές λύσεις.

    8) Αναφορικά με το θέμα της ανόδου του Ισλαμικού φονταμενταλισμού η κ. Παπαδοπούλου μιλά πάλι για «λανθασμένα στερεότυπα» και κάνει λόγο για «χριστιανικές σέχτες» που «έχουν εξαπλωθεί επικίνδυνα»! Έχει υπ' όψιν της κάποια «χριστιανική σέχτα» (ή άλλο δόγμα ενδεχομένως) που να κηρύττει τον «ιερό πόλεμο» εναντίον ενός ολόκληρου πολιτισμού και να τον διεξάγει; Έχει υπ' όψιν της κάποιο συμβάν έστω και κατ' ελάχιστον ομοιάζον με την 11η Σεπτεμβρίου; Με τις βομβιστικές επιθέσεις στην Μαδρίτη; Με τις βομβιστικές επιθέσεις στο Λονδίνο; Με τις απόπειρες τρομοκρατικών επιθέσεων που κάθε χρόνο γίνονται στην Βρετανία; Με την δολοφονία βαν Γκόγκ; Με τις απειλές κατά βουλευτών, συγγραφέων, σκιτσογράφων; Με τις συλλήψεις επίδοξων τρομοκρατών σε όλη την Ευρώπη; Έχουν γίνει αντίστοιχες ενέργειες από πιστούς άλλης θρησκείας; Στο όνομα του Ισλάμ δεν έγιναν αυτές οι πράξεις; Δεν τις έκαναν ούτε Σιντοϊστές, ούτε Ανιμιστές, ούτε Βουδιστές. Αν μάλιστα ληφθεί υπ' όψιν ότι πολλοί εκ των δραστών των προαναφερθεισών πράξεων είναι προσηλυτισμένοι ή φαινομενικά ενσωματωμένοι στις δυτικές κοινωνίες, τότε το πρόβλημα αναδεικνύεται στις πραγματικές του διαστάσεις. Πρόκειται λοιπόν για «λανθασμένο στερεότυπο» ή για εξόφθαλμο στρουθοκαμηλισμό;

    9) Παραβλέποντας όλα τα παραπάνω γεγονότα, η κ. Παπαδοπούλου στέκεται στις εξεγέρσεις του χειμώνα του 2005 στην Γαλλία και μας ενημερώνει ότι δεν είχαν σχέση με το Ισλάμ. Πράγματι, δεν είχαν άμεση σχέση. Είχαν όμως έμμεση σχέση αν το Ισλάμ ιδωθεί ως παράγων που ενισχύει την αυτο-απομόνωση και γκετοποίηση αυτών των πληθυσμών. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει ο επίκουρος καθηγητής του ΑΠΘ Ανδρέας Πανταζόπουλος «δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός της βαθμιαίας εθνοτικοποίησης των κοινωνικών σχέσεων, ακόμα και της «εισβολής» του θρησκευτικού παράγοντα, ενός ορισμένου ριζοσπαστικού ισλάμ σε ένα τμήμα αυτών των πληθυσμών. Έστω και αν στην παρούσα μείζονα κρίση ο παράγοντας «θρησκεία» ήταν απών, ωστόσο η συνολικότερη κατάσταση στα γαλλικά προάστια δεν μπορεί να κατανοηθεί αν δεν ληφθεί υπόψη και η λεγόμενη «επιστροφή του θρησκευτικού»» (Πανταζόπουλος Ανδρέας «Η Γαλλία φλέγεται; Η εξέγερση των προαστίων», Αθήνα: Πόλις, 2005, σελ. 66-67). Επιπλέον, ο Γάλλος φιλόσοφος Alain Finkielkraut σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Haaretz (17/11/2005) υπογράμμισε ότι: «Στην Γαλλία, θα ήθελαν παρά πολύ να περιορίσουν τις ταραχές αυτές στην κοινωνική τους διάσταση, να τις δουν ως μία εξέγερση των νέων των προαστίων ενάντια στην κατάστασή τους, ενάντια στις διακρίσεις από τις οποίες υποφέρουν, ενάντια στην ανεργία. Το πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους νέους είναι μαύροι ή Άραβες, με Μουσουλμανική ταυτότητα. Κοιτάξτε, στην Γαλλία υπάρχουν επίσης και άλλοι μετανάστες των οποίων η κατάσταση είναι δύσκολη - Κινέζοι, Βιετναμέζοι, Πορτογάλοι - και αυτοί δεν συμμετέχουν στις ταραχές. Επομένως, είναι ξεκάθαρο ότι αυτή είναι μία εξέγερση με εθνο-θρησκευτικό χαρακτήρα».

    Είναι προφανές ότι το θέμα της μετανάστευσης δεν είναι έτσι όπως το παρουσιάζει η κ. Παπαδοπούλου. Οι καλές προθέσεις δεν αρκούν για να δημιουργηθούν αρμονικές και ειρηνικές κοινωνίες αλλά θα πρέπει να ληφθούν υπ' όψιν διάφοροι παράγοντες. Στην θεωρία όλα μπορεί να φαίνονται εφικτά αλλά η πραγματικότητα είναι πάντα εκεί για να μας προσγειώσει. Γι' αυτό και ο στρουθοκαμηλισμός δεν είναι λύση.

    Κλείνοντας, θα ήθελα να καλέσω το «Βήμα Ιδεών» να ασχοληθεί διεξοδικά και με το μεταναστευτικό πρόβλημα της χώρας δίνοντας ίση δυνατότητα επιχειρηματολογίας και στην άποψη υπέρ της επιλεκτικής μεταναστευτικής πολιτικής.

    * ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Το Κουτί της Πανδώρας: Παράνομη Μετανάστευση και Νομιμοποίηση στην Ελλάδα» το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πελασγός.


    Η επιστολή-απάντηση δεν δημοσιεύθηκε στο μηνιαίο ένθετο περιοδικό Βήμα Ιδεών.
    Κατηγορία: