Η πρωτοπορία της Καρδίτσας στο Αγροτικό Κίνημα

  • Δημοσιεύτηκε: 26 Φεβρουάριος 2007

    Κυρίες και κύριοι,

    Εκ μέρους της Δημοτικής Οργανώσεως Καρδίτσας του Λαϊκού Ορθοδόξου Συναγερμού σας καλωσορίζω στην εκδήλωση μας πού γίνεται για ένα σημαντικό θέμα της ιστορίας του τόπου μας. Θέλοντας να αναδείξουμε τον σημαντικό ρόλο της Καρδίτσας και των ανθρώπων της και στο αγροτικό κίνημα, όπως κάθε χρόνο και εφέτος οργανώνουμε μία εκδήλωση προς τιμήν των πρωτοπόρων των αγροτικών αγώνων Καρδιτσιωτών πρωταγωνιστών των αγροτικών κινητοποιήσεων του 1909 και 1910 πού έμειναν στην ιστορία σαν «η εξέγερση του Κιλελέρ», και τον εξαίρετο ενορχηστρωτή τους τον δικηγόρο - αγροτιστή Δημήτριο Μπούσδρα.

    Ας διαγράψουμε με πολύ λίγα λόγια, το ιστορικό πλαίσιο του αγροτικού κινήματος των αρχών του περασμένου αιώνα. Η ελευθερία είναι ένα πανάρχαιο ελληνικό αγαθό. Η ελευθερία απαιτεί αρετή και τόλμη δοκιμάζει, αλλά και διαμορφώνει, τελειώνει, δηλαδή τελειοποιεί τον άνθρωπο. Η ίδια η λέξη «άνθρωπος» (άνω θρώσκω) προϋποθέτει την ύπαρξη ελευθερίας. Χωρίς την ελευθερία για τον Έλληνα δεν μπορεί να νοηθεί ανθρώπινο ον.

    Η γέννηση του νέου Ελληνικού Κράτους το 1821, ήταν η γέννηση ενός κράτους ελευθερίας. Ένα από τα πρώτα του νομοθετήματα ήταν η κατάργηση της δουλείας. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάστηκαν άλλα 40 χρόνια και ένα εμφύλιο πόλεμο για να καταργήσουν τη δουλεία, ενώ η Γαλλία ακόμη και μετά την Επανάσταση του 1789 είχε δουλεία στις αποικίες της, για την αναγεννώμενη Ελλάδα του 1821 ήταν ένα από τα βασικά στοιχεία της ίδιας της υπάρξεως της.

    Αυτή η ελευθερία όμως, βασικό συστατικό στοιχείο του νέου ελληνικού κράτους δεν ήταν προσιτή σε όλα τα μέλη του. Στη Θεσσαλία και ειδικότερα στη δυτική μετά την απελευθέρωση του 1881 επεκράτησε μία διαφορετική κατάσταση. Προειδοποιημένοι από την προϋπάρχουσα πολιτική κατάσταση, οι Τούρκοι γαιοκτήμονες πρόλαβαν και πούλησαν ή παραχώρησαν τα κτήματά τους σε Ελληνικής καταγωγής κεφαλαιούχους από την τουρκική επικράτεια, την Ρουμανία τη Ρωσία και αλλού. Η ιδιοκτησία των τελευταίων αυτών, ανεγνωρίζετο και προστατεύετο από τους όρους της ελληνοτουρκικής συνθήκης και έτσι οι τεράστιες εκτάσεις της Θεσσαλίας βρέθηκαν στα χέρια λίγων μόνο γαιοκτημόνων, ενώ οι αγρότες και οι χωρικοί ελεύθεροι πια αλλά ακτήμονες, αναγκάζονταν για να επιβιώσουν να εργάζονται στα κτήματα των γαιοκτημόνων με συνθήκες παρόμοιες με των δουλοπαροίκων ή μάλλον σκληρότερες, αφού εξέλιπε πλέον και ο παράγοντας της προσωπικής επαφής και τα αγροκτήματα διοικούμενα από σκληρούς επιστάτες δεν ήταν παρά αντικείμενα οικονομικού κέρδους και μόνο. Στερούμενοι ιδιοκτησίας και με επιδέξια κατασκευασμένους νόμους όπως του γήμορου ή της μορτής, οι κολλήγοι δεν ένοιωσαν παρά την αντικατάσταση του Τούρκου αφέντη από άλλο σκληρότερο.

    Στην δέσμευση μάλιστα της Ελληνικής Πολιτείας να αναγνωρίσει τους τίτλους ιδιοκτησίας του τουρκικού κράτους, προστέθηκε και η από τους γαιοκτήμονες επιδοτούμενη πολιτική επιρροή των πολιτευτών της Θεσσαλίας, καθώς και η οικονομική αλλά και μορφωτική αδυναμία των αγροτών να υπερασπιστούν την υπόθεσή τους στα δικαστήρια και έτσι συνετίθετο ένα πραγματικά ζοφερό περιβάλλον φοβερού μέλλοντος.

    Από το 1881, η Θεσσαλία μεταβλήθηκε σε ένα πραγματικό καζάνι που έβραζε. Πλήθος τοπικών εξεγέρσεων διεκδικούσαν την απαλλοτρίωση της γης και την απόδοσή της στους εργάτες της, ελεύθερους πια Έλληνες. Οι εξεγέρσεις αυτές συστηματοποιήθηκαν και κλιμακώθηκαν σταδιακά με αποτέλεσμα λίγο πριν την επανάσταση στο Γουδί να ιδρυθεί στην Καρδίτσα από το νέο δραστήριο και χαρισματικό δικηγόρο Δημήτριο Μπούσδρα, το γιατρό Ν. Γρίβα από το Προάστιο και άλλους Καρδιτσιώτες, ο Γεωργικός Πεδινός Σύνδεσμος Καρδίτσας, ένας από τους πρώτους στην Θεσσαλία μετά τον αντίστοιχο των Τρικάλων και του Κοσκινά Καρδίτσας, αλλά ο πλέον δραστήριος και αποτελεσματικότερος τελικά. Η ίδρυση του Συνδέσμου που έγινε στο προαύλιο του Ναού της Ζωοδόχου Πηγής των Καμινάδων, σηματοδότησε την περαιτέρω κλιμάκωση και συστηματοποίηση του αγώνα για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών.

    Ένα μικρό χρονικό θα μας μεταφέρει στο κλίμα των ημερών.

    • 22 Μαΐου 1909 ίδρυση του Γεωργικού Πεδινού Συνδέσμου. Ο σύνδεσμος δραστηριοποιήθηκε στην Καρδίτσα και στα χωριά του κάμπου με μαζική συμμετοχή των αγροτών σε αυτόν. Τα μέλη του περιέτρεχαν στα χωριά και διακήρυτταν το όραμα της απαλλοτριώσεως και αναδιανομής της γης.
    • Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1909, διοργανώνεται το πρώτο συλλαλητήριο στην Καρδί¬τσα.
    • Στις 20 Ιανουαρίου 1910, συγκροτήθηκε μεγάλο συλλαλητήριο στην πλατεία της Καρδίτσας στο οποίο έλαβαν μέρος χιλιάδες αγρότες.
    • Στις 7 Φεβρουαρίου, έγιναν συλλαλητήρια στα Τρίκαλα, στη Λάρισα, στο Βόλο, στο Βελεστίνο, στα Φάρσαλα, στην Καρδίτσα. Η αγροτιά του κάμπου «έβραζε» απʼ άκρη σʼ άκρη.
    • Στις 27 Φεβρουαρίου, συγκροτούνται νέα συλλαλητήρια στις θεσσαλικές πόλεις, αλλά εκείνο της Καρδίτσας ήταν το ζωηρότερο. Έγιναν μάλιστα και επεισόδια που είχαν ως αποτέλεσμα το θάνατο του αγρότη Χρήστου Σάλτα από το Ανώγι και τον τραυματισμό ορισμένων άλλων στο σιδηροδρομικό σταθμό.

    Κατόπιν, με την πρωτοβουλία της ηγεσίας του Γεωργικού Πεδινού Συνδέσμου και της Πανθεσσαλικής Επιτροπής αγροτών με Πρόεδρο το Δημήτριο Μπούσδρα, το βάρος του αγώνα μεταφέρθηκε για καλύτερη αποτελεσματικότητα στη Λάρισα με αποτέλεσμα τα γνωστά αιματηρά επεισόδια της 6ης Μαρτίου στο Σιδηροδρομικό σταθμό του Κιλελέρ, στο Τσουλάρ, στην Πύλη των Φαρσάλων και στην Λάρισα με πολλούς νεκρούς και τραυματίες αγρότες. Ο Μπούσδρας μαζί με τους άλλους επικεφαλής των Θεσσαλών αγροτών συλλαμβάνονται και οδηγούνται στα δικαστήρια. Τριάντα εφτά Καρδιτσιώτες μέσα σε ένα σύνολο 71 Θεσσαλών δικάστηκαν για τα γεγονότα της Καρδίτσας στο Κακουργιοδικείο Χαλκίδας και αθωώθηκαν πανηγυρικά.

    Ο Δημήτριος Μπούσδρας ούτε στιγμή δεν επαναπαύτηκε στις δάφνες του αλλά με κάθε τρόπο συνέχισε τον ανυποχώρητο αγώνα του για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών μέσα από τη βουλή όντας από το 1906 βουλευτής. Τελικά το διάταγμα για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών ήταν η πρώτη πράξη της Επαναστατικής Κυβέρνησης ενός άλλου μεγάλου Καρδιτσιώτη του Νικολάου Πλαστήρα όταν με τη νομοθετική πράξη της 14ης Φεβρουαρίου 1923 έγινε η τελική διανομή της γης στους αγρότες.

    Οι Καρδιτσιώτες έδωσαν το ηρωικό «παρών» τους σε όλους τους αγώνες του Έθνους: Στις προ την απελευθέρωση της Θεσσαλίας επαναστάσεις κατά των Τούρκων του 1821,όπου πρωταγωνίστησε το άλλο λαμπρό παιδί της Καρδίτσας ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, του 1854 και της «τρελής», αλλά νικηφόρας εξέγερσης του 1878, αλλά και στους πολέμους του 1912-13, όπου τα παιδιά της Καρδίτσας εκπόρθησαν το Σαραντάπορο και βάδισαν πρώτοι στην ελεύθερη Θεσσαλονίκη, στον Αʼ Παγκόσμιο Πόλεμο όπου και η ξεχασμένη πια «μάχη της Σημαίας», στην απελευθερωτική εκστρατεία του 1922 με το θρυλικό 1/38 Σύνταγμα Ευζώνων, αλλά και το 5/42 του Πλαστήρα, το 1940-41 με το ηρωικό 5ο σύνταγμα της «Σιδηράς» 1ης Μεραρχίας των Θεσσαλών και την εποποιία του υψώματος 731 μέχρι τις νέες Θερμοπύλες του Στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ και του χωριού Πυρόι στην Κύπρο του 1974. Η ελευθερία γονιμοποίησε τους στερημένους και μαθημένους στις κακουχίες Καρδιτσιώτες αγωνιστές και τους έκανε ικανούς να πράξουν θαύματα πολεμικής αρετής και ανδρείας σε όλους τους αγώνες και τους πολέμους πού έλαβαν μέρος, έχοντας ξεπληρώσει με το παραπάνω το χρέος τους προς την μητέρα Πατρίδα.

    Σήμερα, η πολιτική της Παγκοσμιοποίησης για την κατάργηση των εθνικών διαφοροποιήσεων και πολιτισμών σε ένα πολυεθνικό χωνευτήρι περνά μέσα από την συρρίκνωση και την καταστροφή της αγροτικής τάξης σαν κατʼ εξοχήν δεμένης με τη γη και τις παραδόσεις κατʼ εξοχήν επομένως πατριωτικής. Στο νέο πολιτικό σκηνικό που έχει διαμορφωθεί, οι παλιές διαφοροποιήσεις και αντιπαλότητες της Δεξιάς και της Αριστεράς ανήκουν πια στο παρελθόν ενώ έχουν διαμορφωθεί δύο αντίθετοι πολιτικοί πόλοι, δύο διαφορετικά και αντίπαλα πολιτικά ρεύματα.

    Από την μία πλευρά η Παγκοσμιοποίηση η οποία στο όνομα μιας ανάπτυξης και μιας ευημερίας πού ποτέ δεν είδαμε, καταργεί τις εθνικές διαφοροποιήσεις και πολιτισμούς και από την άλλη, το συνεχώς διογκούμενο ρεύμα εκείνων που πιστεύουν στην ανάγκη των λαών να διατηρήσουν την ταυτότητα και την προσωπικότητά τους, πιστεύουν και θέλουν να αγωνιστούν για την πατρίδα και την εθνική ιδιαιτερότητα, τη θρησκεία, την γλώσσα, τον πολιτισμό και την ιστορία τους. Το ρεύμα που βρήκε την πολιτική του έκφραση στον ΛΑ.Ο.Σ. και μέσω αυτού διεκδικεί έναν ουσιαστικό ρόλο στη βουλή που θα προκύψει από τις επόμενες εκλογές.

    Τελειώνοντας, θέλω να υπενθυμίσω σε όλους σας ότι τα παιδιά της Καρδίτσας που πολέμησαν ηρωικά και υπεράνθρωπα στους Βαλκανικούς πολέμους και την εκστρατεία της Μικράς Ασίας για την ελευθερία των σκλαβωμένων Ελληνικών εδαφών, ήσαν οι ίδιοι αν και ελεύθεροι Έλληνες πολίτες ουσιαστικά δουλοπάροικοι. Παραμέρισαν όμως τις όποιες κοινωνικές διαφορές τους με το ελληνικό κράτος, επιτελώντας με το παραπάνω το εθνικό τους χρέος.

    Να λοιπόν ποιό είναι το διαχρονικό μήνυμα της σημερινής ημέρας. Ένα μήνυμα που πρέπει να φροντίσουμε να ακουστεί απʼ άκρου εις άκρον στην Ελλάδα, για να μάθουν όλοι οι συνέλληνές μας ότι η Καρδίτσα δεν είναι απλώς ένα μέρος για διακοπές, αλλά ένας τόπος με ηρωικούς και γενναίους ανθρώπους άξιους να διαδραματίσουν ένα σημαντικό ρόλο στα πανελλήνια δρώμενα.


    Το κείμενο αποτελεί την ομιλία του Κώστα Καρδαρά στην εκδήλωση του ΛΑ.Ο.Σ. την Κυριακή 25 Φεβρουαρίου 2007 για την αγροτική εξέγερση του 1910 στην Καρδίτσα.
    Κατηγορία: