Αναστήλωση των Ιερών της Δήμητρος και του Διονύσου στην Νάξο

  • Δημοσιεύτηκε: 29 Ιούλιος 2006

    Μία πάρα πολύ σημαντική προσπάθεια έχει γίνει εδώ και λίγα χρόνια σε δύο αρχαιολογικούς χώρους της Νάξου. Πρόκειται για την αναστήλωση δύο αρχαίων ναών και πιο συγκεκριμένα για το Ιερό της Δήμητρος στο Σαγκρί και για το Ιερό του Διονύσου στα Ύρια. Νομίζω ότι αξίζει να προβάλλουμε την όλη προσπάθεια αφού η ανάδειξη των αρχαίων μνημείων στη χώρα μας συνήθως συναντά εμπόδια όταν αυτά δεν θεωρούνται «σημαντικά» και πολλές φορές καταστρέφονται στο όνομα του κακώς εννοούμενου οικονομικού ωφελιμισμού. Ας μην ξεχνάμε ότι το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο σχεδόν μονίμως γνωμοδοτεί κατά των αρχαίων μνημείων εκδίδοντας αποφάσεις για ανωδομήσεις, καταχώσεις και ισοπεδώσεις. Αξίζει όμως περισσότερο να επισκεφθείτε αυτούς τους χώρους όσοι θα πάτε στην Νάξο για θερινές διακοπές, δείχνοντας έμπρακτα το ενδιαφέρον σας για την πολιτιστική μας κληρονομιά, διότι με λύπη διαπίστωσα ότι η συντριπτική πλειονότης των επισκεπτών ήταν αλλοδαποί, ενώ οι Έλληνες γέμιζαν τις παραλίες και τα club μόνο.

    Η μελέτη και η αναστήλωσις των δύο Ιερών καθώς και η διαμόρφωσις των χώρων αυτών οφείλονται στην συνεργασία του Πανεπιστημίου Αθηνών και του Πολυτεχνείου του Μονάχου, επίσης και η χρηματοδότηση. Στο Σαγκρί στους αρχαίους χρόνους αναπτύχθηκε στην κορυφή αυτού του λόφου ένα σημαντικό ιερό όπου λατρευόταν θεότητες της ευφορίας της γης. Ο Ναός της Δήμητρος στο Σαγκρί είναι μαρμάρινος και αποτελεί ορόσημο για την ανάπτυξη της κλασσικής αρχιτεκτονικής, κτίσθηκε περίπου το 530 π.Χ., ήταν ιωνικού ρυθμού και είχε τετράγωνο σχήμα διαστάσεων 14 Χ13,5 μ. Την στέγη του κάλυπταν λεπτά μαρμάρινα κεραμίδια που άφηναν να εισχωρεί στο εσωτερικό ένα διάχυτο φως. Το ιδιόρρυθμο σχήμα του θυμίζει χώρους συγκέντρωσης μυστηριακών τελετών των πιστών, όπως το Τελεστήριο της Ελευσίνος. Από επιγραφές γνωρίζουμε ότι ο χώρος ήταν αφιερωμένος στην λατρεία της Δήμητρος και της Κόρης. Άλλες επιγραφές αναφέρονται στον Απόλλωνα, ίσως υπήρξε διαδοχή λατρείας στον ίδιο χώρο. Τον 6ο μ.Χ. ο ναός μετατράπηκε σε εκκλησία του τύπου της βασιλικής. Στο ναό σώζεται σε ποσοστό άνω του 50% αρχαίο υλικό. Αξίζει να αναφερθεί η συμβολή του στρατού στην προσπάθεια αναστήλωσης, αφού με ελικόπτερα μετέφεραν αρχιτεκτονικά μέλη του ναού και άλλα κομμάτια τα οποία είχαν εντοπισθεί σε απομακρυσμένες περιοχές και είχαν χρησιμοποιηθεί από τους ντόπιους σαν οικοδομικά υλικά σε μεταγενέστερες κατασκευές, πεζούλια, φράχτες κ.τ.λ. Μετά την αναστήλωση ο Ναός της Δήμητρος αποτελεί σημαντική πηγή γνώσης για την ιωνική αρχιτεκτονική.

    Μέσα σε ένα ειδυλλιακό τοπίο βρίσκεται το Ιερό του Διονύσου στα Ύρια, ήταν πολύ σημαντικότερο από το προηγούμενο τα αρχαία χρόνια και βρισκόταν πλησίον της θαλάσσης, σήμερα από τις προσχώσεις του ποταμού Περίτση απέχει αρκετά από την ακτή. Η θρησκευτική δραστηριότης ξεκινά τον 13ο π.Χ. αιώνα και συνεχίζεται μέχρι σήμερα αφού τον Διόνυσο αντικατέστησε ο Άγιος Γεώργιος στον ίδιο ακριβώς χώρο. Στην ίδια θέση που βρίσκεται σήμερα ο Ναός του Διονύσου, βρέθηκαν άλλοι τρεις ναοί σε αλλεπάλληλα επίπεδα με τον πρώτο να χρονολογείται περίπου το 800 π. Χ. Ο αναστηλωμένος ναός είναι ο τέταρτος και κατασκευάστηκε το 580-570 π.Χ. περίπου. Είναι και αυτός ιωνικού ρυθμού. Δυστυχώς από αυτόν το ναό ελάχιστα υπολείμματα σώθηκαν, συγκεκριμένα διατηρήθηκαν μόνο οι λίθοι της θεμελίωσης και λιγοστά λείψανα τοίχων. Ο ναός αυτός χαρακτηρίζεται ως το πρωιμότερο παράδειγμα λίθινου πρόστυλου ιωνικού ναού και εντοπίζονται σε αυτόν οι μορφές της αρχαίας αρχιτεκτονικής που επικράτησαν αργότερα. Τον 5ο μ.Χ. αιώνα και αυτός ο ναός μετατράπηκε σε χριστιανική βασιλική εκκλησία.

    Η προσπάθεια που κατέβαλλαν τα δύο ιδρύματα για την αναστήλωση και των δύο Ιερών δείχνει την οδό που πρέπει να ακολουθήσει το ΥΠΠΟ και για άλλους αρχαιολογικούς χώρους. Η ορθή διαχείρησις της πολιτιστικής μας κληρονομιάς πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα έναντι οποιωνδήποτε άλλων μνημείων που άφησαν στην χώρα μας περαστικοί λαοί ή κατακτητές. Τέλος θα ήθελα να συγχαρώ και να εκφράσω τον θαυμασμό μου προς όλους εκείνους τους ανθρώπους που εργάστηκαν στην αναστήλωση των Ιερών, τους αρχαιολόγους, τους καθηγητές, τους αρχιτέκτονες, τους μηχανικούς, τους απλούς εργάτες που μας προσέφεραν με την εργασία τους «χαμένα κομμάτια» της ιστορίας μας και του μοναδικού πολιτισμού μας.

    Κατηγορία: