Τα δυνατά σημεία και οι αδυναμίες του ΛΑ.Ο.Σ.

  • Δημοσιεύτηκε: 18 Μάιος 2008

    Η χρησιμότητα των δημοσκοπήσεων δεν εξαντλείται στην μέτρηση ποσοτικών στοιχείων όπως είναι η πρόθεση ψήφου και οι δείκτες συμπάθειας για τους πολιτικούς αρχηγούς. Σημαντικές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες «κρύβονται» και στα ποιοτικά στοιχεία τους. Μέσα από τέτοια στοιχεία - όπως καταγράφηκαν σε πρόσφατες δημοσκοπήσεις - θα επιχειρήσουμε να εντοπίσουμε τα δυνατά σημεία αλλά και τις αδυναμίες του ΛΑ.Ο.Σ.

    Ποιοι ψηφίζουν ΛΑ.Ο.Σ σήμερα;

    Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα στην χώρα είναι κακή και χαρακτηρίζεται από απαισιοδοξία. Το 76,2% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι η χώρα βρίσκεται σε παρακμή, ενώ το 64,3% είναι δυσαρεστημένοι από την λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα της GPO, ο ΛΑ.Ο.Σ. συγκεντρώνει 5,3% στην πρόθεση ψήφου και υπερεκπροσωπείται στους άνδρες (6,7%), στις ηλικίες 18-29 ετών (7,9%) και 30-44 ετών (5,4%) καθώς και σε όσους έχουν τελειώσει την δευτεροβάθμια εκπαίδευση (6,5%), ενώ κοντά στο εθνικό ποσοστό του είναι και μεταξύ εκείνων που έχουν τελειώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση (5%).

    Οι ψηφοφόροι αυτοί αποτελούνται από το 5,3% των ψηφοφόρων της ΝΔ, το 2,3% των ψηφοφόρων του ΚΚΕ, το 1,1% των ψηφοφόρων του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., ενώ η συσπείρωση των ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ. βρίσκεται στο 76%, η οποία είναι η χαμηλότερη μεταξύ των τριών κομμάτων της ελάσσονος αντιπολίτευσης. Ο ΛΑ.Ο.Σ χάνει ένα 2,6% των ψηφοφόρων του προς την ΝΔ, ένα 8,2% προς τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α και ένα 7,9% προς το «Λευκό/Άκυρο». Τα δύο τελευταία ποσοστά - που συνιστούν ένα 16% των ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ του Σεπτεμβρίου 2007 (δηλαδή σχεδόν ένας στους έξη ψηφοφόρους) - θα πρέπει να είναι ψηφοφόροι που ψήφισαν το κόμμα για διαμαρτυρία και είτε είναι επιφυλακτικοί απέναντί του και στρέφονται προς το «Λευκό/Άκυρο», είτε επιλέγουν τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ως προσφορότερο μέσο έκφρασης της διαμαρτυρίας τους. Λόγω της μεγάλης ιδεολογικής διαφοράς μεταξύ των δύο κομμάτων (ΛΑ.Ο.Σ - ΣΥ.ΡΙΖ.Α.) οι εν λόγω ψηφοφόροι δεν φαίνεται να είναι ιδεολογικοί ψηφοφόροι. Η μέγιστη επιρροή του κόμματος είναι το 22,4% των ψηφοφόρων καθώς τόσοι δήλωσαν ότι θα μπορούσαν να ψηφίσουν τον ΛΑ.Ο.Σ.

    Που αυτοτοποθετούνται ιδεολογικά οι ψηφοφόροι του ΛΑ.Ο.Σ.;

    Σύμφωνα με δημοσκόπηση της MARC, ο ΛΑ.Ο.Σ προτιμάται από το 7,9% των ψηφοφόρων που δηλώνουν «Δεξιοί», από το 4,6% εκείνων που δηλώνουν «Κεντροδεξιοί», από το 3,1% των «Κεντρώων», από το 0,6% των «Κεντροαριστερών» και από το 1% των «Αριστερών». Αξίζει να σημειωθεί ότι η επιρροή του ΛΑ.Ο.Σ. στους «Κεντρώους» έμεινε στάσιμη σε σχέση με το 2007, ενώ στους «Κεντροαριστερούς» και στους «Αριστερούς» ψηφοφόρους μειώθηκε - ενδεχομένως λόγω της ανόδου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Αντιθέτως, η επιρροή του κόμματος αυξήθηκε τόσο στους «Δεξιούς», όσο και στους «Κεντροδεξιούς» ψηφοφόρους. «Δεξιοί» δήλωσαν το 15% του συνόλου των ερωτηθέντων, «Κεντροδεξιοί» το 14,6%, «Κεντρώοι» το 31,9%, «Κεντροαριστεροί» το 22,7% και «Αριστεροί» το 10,8%.

    Αναφορικά με την τοποθέτηση του κόμματος στο πολιτικό φάσμα στην κλίμακα 1-9 (όπου 1 είναι η Άκρα Αριστερά και 9 η Άκρα Δεξιά) ο ΛΑ.Ο.Σ. τοποθετείται από τους ερωτηθέντες στο 7,69 και είναι το πιο δεξιό κόμμα - όχι όμως και ακροδεξιό. Οι ψηφοφόροι του ΛΑ.Ο.Σ. τοποθετούν το κόμμα στο 7,38 ενώ οι ίδιοι αυτοτοποθετούνται στο 6,46. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ψηφοφόροι της ΝΔ τοποθετούν τον ΛΑ.Ο.Σ. στο 7,53, ενώ οι ψηφοφόροι του ΚΚΕ στο 7,57. Ως «ακροδεξιό» χαρακτηρίζουν τον ΛΑ.Ο.Σ. μόνο οι ψηφοφόροι του ΣΥ.ΡΙΖ.Α τοποθετώντας τον στο 8,21. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ψηφοφόροι της ΝΔ αυτοτοποθετούνται στο 6,39 - κοντά με τους ψηφοφόρους του ΛΑ.Ο.Σ. Παραπλήσια οπτική υπάρχει και για την τοποθέτηση της ΝΔ. Οι ψηφοφόροι της ΝΔ την τοποθετούν στο 7,04 ενώ οι ψηφοφόροι του ΛΑ.Ο.Σ. στο 6,97. Βλέπουμε δηλαδή ότι οι ψηφοφόροι της ΝΔ και του ΛΑ.Ο.Σ. αυτοτοποθετούνται κοντά, αλλά και η απόσταση μεταξύ των κομμάτων τους - όπως οι ίδιοι ψηφοφόροι τα αντιλαμβάνονται - δεν είναι μεγάλη.

    Ποια είναι η εικόνα του ΛΑ.Ο.Σ.;

    Σύμφωνα με έρευνα της ΚΑΠΑ Research η οποία είχε δείγμα πάνω από 6.000 άτομα, η εικόνα του ΛΑ.Ο.Σ. στο σύνολο των ερωτηθέντων είναι κυρίως εκείνη ενός ακροδεξιού κόμματος (45,2), ενός αρχηγικού κόμματος (34,5) και ενός κόμματος συγγενούς με την ΝΔ (32,2). Η εικόνα του ΛΑ.Ο.Σ. ως νέου κόμματος με ξεχωριστή ιδεολογική ταυτότητα συγκεντρώνει αρκετά λιγότερες προτιμήσεις (22,4) ενώ ακόμα λιγότερες συγκεντρώνει η εικόνα του ως κόμματος διαμαρτυρίας (17).

    Στην ερώτηση «σε γενικές γραμμές, τι νομίζετε ότι θα πρέπει να κάνει ο κ. Καρατζαφέρης μέσα στους επόμενους μήνες» η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων (67,4%) θεωρεί ότι θα πρέπει «να ακολουθήσει τη δική του ανεξάρτητη πορεία με συνέπεια στους πολίτες που τον ψήφισαν». Αξιοσημείωτο είναι ότι μόλις το 12,5% υποστηρίζει ότι ο κ. Καρατζαφέρης «πρέπει να συνταχθεί με τη ΝΔ στηρίζοντας τις βασικές επιλογές της».

    Σύμφωνα με έρευνα της MRB σχεδόν ένας στους πέντε (19,4%) ψηφοφόρους της ΝΔ δηλώνουν δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση και δεν πιστεύουν ότι θα τα πάει καλύτερα μέχρι το τέλος της τετραετίας, ενώ σημαντικό κομμάτι τους (30,4%) θεωρεί πολύ/αρκετά πιθανό να ψηφίσει διαφορετικό κόμμα στις επόμενες εκλογές σε σχέση με αυτό που ψήφισε τον Σεπτέμβριο του 2007. Το 35,8% των ψηφοφόρων της ΝΔ δηλώνει ότι δεν έχει εμπιστοσύνη στην ικανότητα της ΝΔ να αντιμετωπίσει τα οικονομικά θέματα της χώρας, ενώ το 18,2% των ίδιων ψηφοφόρων (αλλά και το 13,2% εκείνων των οποίων η ψήφος είναι αδιευκρίνιστη) εκφράζει την εμπιστοσύνη του στην ικανότητα του ΛΑ.Ο.Σ. να προτείνει λύσεις για τα θέματα αυτά. Η δυσπιστία των ψηφοφόρων της ΝΔ απέναντι στην κυβέρνηση για τα θέματα εξωτερικής πολιτικής ανέρχεται στο 22%, ενώ το 18,3% των ίδιων ψηφοφόρων (αλλά και το 16,4% εκείνων των οποίων η ψήφος είναι αδιευκρίνιστη) δείχνουν εμπιστοσύνη στις ικανότητες του ΛΑ.Ο.Σ. να προτείνει λύσεις για τα θέματα αυτά. Τέλος, το 32,6% των ψηφοφόρων της ΝΔ δηλώνει ότι δεν έχει εμπιστοσύνη στην ικανότητα της ΝΔ να αντιμετωπίσει τα κοινωνικά θέματα της χώρας, ενώ το 18,7% των ίδιων ψηφοφόρων (αλλά και το 19,5% εκείνων των οποίων η ψήφος είναι αδιευκρίνιστη) εκφράζει την εμπιστοσύνη του στην ικανότητα του ΛΑ.Ο.Σ να προτείνει λύσεις για τα θέματα αυτά. Επιπλέον, σε περίπτωση μη επίτευξης αυτοδυναμίας από την ΝΔ, το 26,8% των ψηφοφόρων της του 2007 τάσσονται υπέρ μίας κυβέρνησης συνεργασίας ΝΔ-ΛΑ.Ο.Σ. Στο σύνολο των ψηφοφόρων η προοπτική αυτή συγκινεί το 13%.

    Το 24,7% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι μεταξύ των κομμάτων της ελάσσονος αντιπολίτευσης ο ΛΑ.Ο.Σ «έχει καλύτερες προτάσεις για την αντιμετώπιση των εθνικών θεμάτων», το 22,7% θεωρεί ότι «ασκεί έξυπνη επικοινωνιακή πολιτική», το 15,5% ότι «έχει καλύτερη ευρωπαϊκή πολιτική», ενώ το 24,1% θεωρεί ότι «δεν έχει καθόλου προτάσεις, κάνει μόνο κριτική και καταγγελίες». Επιπλέον, ένα 11,4% θεωρεί ότι «ο ΛΑ.Ο.Σ διαθέτει λύσεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν άνθρωποι όπως εγώ» ενώ ένα 25,7% υποστηρίζει ότι «ο Καρατζαφέρης πιστεύω ότι μπορεί να καταλάβει τα προβλήματα και τις αγωνίες ενός ανθρώπου όπως εγώ». Η μέχρι τώρα παρουσία του κόμματος στην Βουλή κρίνεται ως θετική από το 45,8% των ερωτηθέντων, ενώ αρνητική κρίνεται από το 49,9%.

    Συμπεράσματα

    Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι ο ΛΑ.Ο.Σ παγιώνει την θέση του μεταξύ των ψηφοφόρων που βρίσκονται στα δεξιά του κέντρου αλλά δεν έχει καταφέρει ακόμα να αποτινάξει την εικόνα του αρχηγικού κόμματος και να προβάλει την εικόνα ενός κόμματος με το δικό του ιδεολογικό στίγμα και με διακριτή πολιτική ταυτότητα. Η εικόνα του συγγενούς με την ΝΔ κόμματος παρέχει την ευκαιρία της υποδοχής της ψήφου δυσαρέσκειας των ψηφοφόρων της ΝΔ, αλλά η απουσία διακριτής και σαφούς ιδεολογικής οριοθέτησης μεταξύ των δύο κομμάτων ενέχει τον κίνδυνο απώλειας αυτής της ψήφου διαμαρτυρίας μόλις οι λόγοι διαμαρτυρίας εκλείψουν ή υπό την πίεση της πόλωσης.

    Από πλευράς θεματολογίας ο ΛΑ.Ο.Σ. θα πρέπει να επικεντρωθεί κυρίως στα εθνικά και στα κοινωνικά θέματα προσπαθώντας να υπογραμμίσει τις εθνικές και τις κοινωνικές του ευαισθησίες, την σοβαρότητα των πολιτικών του προτάσεων ενώ ταυτοχρόνως να αναδείξει το στελεχιακό του δυναμικό. Με τον τρόπο αυτό θα μπορέσει να ενδυναμώσει την παρουσία του σε θέματα που είναι προνομιακά γι’ αυτόν και θα μπορέσει να προβάλλει μια εικόνα διαφορετική από αυτήν του αρχηγικού κόμματος.

    Το θέμα των κυβερνήσεων συνεργασίας δεν τίθεται αυτή τη στιγμή για τον ΛΑ.Ο.Σ. καθώς η ΝΔ έχει αποκλείσει - τουλάχιστον επισήμως - μία τέτοια προοπτική. Γενικά μιλώντας, η παροχή στήριξης στην κυβέρνηση είτε η συμμετοχή σε κυβέρνηση συνεργασίας κρύβει ευκαιρίες αλλά και κινδύνους γι’ αυτό και θα πρέπει να αποφασισθεί μετά από πολλή σκέψη. Η στήριξη/συμμετοχή σε κυβέρνηση παρέχει την δυνατότητα επηρεασμού και άσκησης της εξουσίας και επομένως εφαρμογής των πολιτικών προτάσεων ενός κόμματος. Έτσι καταδεικνύεται στην πράξη η σοβαρότητα του προγράμματος του κόμματος και η ικανότητα των στελεχών του να κυβερνήσουν. Από την άλλη, η στήριξη/συμμετοχή σε κυβέρνηση καθιστά το κόμμα συμμέτοχο στις κυβερνητικές πολιτικές και επομένως αποδυναμώνει τον καταγγελτικό του λόγο, μειώνει τους ψηφοφόρους διαμαρτυρίας και αποδυναμώνει την αντισυστημική του εικόνα. Η μη-στήριξη/συμμετοχή σε κυβερνήσεις διαμαρτυρίας διατηρεί την δυνατότητα του κόμματος να καταγγέλλει τα κόμματα εξουσίας και να προβάλλει τον αντισυστημικό του χαρακτήρα, αλλά ταυτοχρόνως το κρατά στο περιθώριο και του στερεί την δυνατότητα να αποδείξει το εφικτό των πολιτικών του προτάσεων και την ικανότητα του στελεχιακού του δυναμικού.

    Η εμπειρία από τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης παρέχει παραδείγματα και για τις δύο περιπτώσεις. Στην Ελβετία το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP) συμμετέχει σε κυβέρνηση συνεργασίας με επιτυχία και αυξάνει τα εκλογικά του ποσοστά, στην Δανία το Δανικό Λαϊκό Κόμμα (DF) στηρίζει την κυβέρνηση επηρεάζοντας την πολιτική της σε θέματα όπως η μετανάστευση και επίσης αυξάνει τα ποσοστά του. Αντιθέτως, η συμμετοχή του Αυστριακού Κόμματος της Ελευθερίας (FPO) σε κυβέρνηση συνεργασίας δεν ήταν επιτυχής και το οδήγησε σε εκλογική συρρίκνωση. Εν κατακλείδι, η απόφαση για συμμετοχή ή στήριξη σε κυβέρνηση συνεργασίας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η σοβαρότητα του πολιτικού προγράμματος του κόμματος, η ικανότητα των στελεχών που θα κληθούν να καταλάβουν τις κυβερνητικές θέσεις αλλά και από εξωτερικούς και αστάθμητους παράγοντες όπως οι διαθέσεις της Κοινής Γνώμης και των ψηφοφόρων του κόμματος, οι προβλέψεις για τις μελλοντικές εξελίξεις αλλά και οι δυνατότητες επίτευξης πολιτικής συμφωνίας στην βάση ενός κοινού κυβερνητικού προγράμματος.

    ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
    1) ΚΑΠΑ Research «Πολιτική Έρευνα», Φεβρουάριος 2008 (19-22/2/2008)
    2) MRB Hellas «Πανελλαδική Τηλεφωνική Έρευνα για τον Ελεύθερο Τύπο» 12-13/3/2008
    3) GPO «Πανελλαδική Πολιτική Έρευνα» 28-29/2/2008
    4) MARC «Έρευνα για το Έθνος της Κυριακής» 14-20/2/2008

    * Ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Άκρα Δεξιά και Ριζοσπαστική Δεξιά στην Ελλάδα και στην Δυτική Ευρώπη 1974-2004» το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πελασγός.


    Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 10 (Απρίλιος 2008) του μηνιαίου περιοδικού Patria.
    Κατηγορία: