Πώς να τα χάσετε όλα (;) σε τρεις μήνες: Η συμμετοχή του ΛΑ.Ο.Σ. στην κυβέρνηση Παπαδήμου

  • Δημοσιεύτηκε: 10 Μάιος 2012

    Ήδη από το 2005 ο γράφων, διαπραγματευόμενος το θέμα της διαχείρισης της κυβερνητικής εξουσίας από τα κόμματα της ριζοσπαστικής δεξιάς, είχε επισημάνει: «Μεγάλη σημασία έχει και η επιλογή της κατάλληλης στιγμής για την συμμετοχή ενός κόμματος της ριζοσπαστικής δεξιάς σε κυβέρνηση συνεργασίας. Θα πρέπει ίσως να αντισταθεί στον πειρασμό της γρήγορης κατάληψης θέσεων εξουσίας και να περιμένει μέχρι να αποκτήσει ένα εκλογικό μέγεθος ικανό ώστε και να επηρεάσει σημαντικά την χάραξη πολιτικής της κυβέρνησης συνεργασίας στην οποία θα συμμετέχει αλλά και ικανό να ανταπεξέλθει στην εκλογική φθορά που συνεπάγεται η διακυβέρνηση της χώρας και να την αντισταθμίσει με εκλογικά κέρδη από άλλα τμήματα του εκλογικού σώματος» (Κολοβός Γιάννης, «Άκρα Δεξιά και Ριζοσπαστική Δεξιά στην Ελλάδα και στην Δυτική Ευρώπη: 1974-2004», Πελασγός, 2005, σελ. 168). Στην παράγραφο αυτή, παρʼ όλο που γράφτηκε προ επτά ετών, βρίσκεται η εξήγηση του γιατί ο ΛΑ.Ο.Σ. ήταν τελικά ο μεγάλος χαμένος από την τρίμηνη συμμετοχή του στην κυβέρνηση Παπαδήμου, από την αποχώρησή του από αυτήν και από την στάση του απέναντι στην νέα δανειακή σύμβαση. Χαμένος σε (δημοσκοπική) πρόθεση ψήφου, χαμένος σε προβεβλημένα στελέχη, χαμένος σε κυβερνητική αξιοπιστία.

    Κατά γενική ομολογία (δες π.χ. «Έθνος» 13/11/2011, «Καθημερινή» 12/11/2011) ο πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό της κυβέρνησης συνεργασίας υπό τον Λουκά Παπαδήμο. Όπως σχολίασε ο Γιώργος Κύρτσος: «Ο Πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. κ. Καρατζαφέρης κέρδισε τις εντυπώσεις με την πολιτική, επικοινωνιακή πίεση που άσκησε για να προωθηθεί στην πρωθυπουργία ο κ. Παπαδήμος» («Free Sunday», 13/11/2011), ενώ ο Γιώργος Δελαστίκ σημείωσε ότι «ο ΛΑ.Ο.Σ. περνάει τώρα ως ισότιμος παίκτης στην κεντρική πολιτική σκηνή, πλήρως αποδεκτός» («Έθνος», 11/11/2011). Ο ρόλος αυτός, αλλά και το γεγονός ότι ο ΛΑ.Ο.Σ. επί σειρά πολλών μηνών είχε θέσει επιτακτικά την ανάγκη σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας προκειμένου να αντιμετωπίσει η χώρα τα προβλήματά της, αναγνωρίσθηκε με 4 θέσεις στο υπουργικό συμβούλιο, οι οποίες κατελήφθησαν από βουλευτές και στελέχη του κόμματος (Βορίδης, Γεωργιάδης, Γεωργίου και Ροντούλης).

    Η απόφαση του ΛΑ.Ο.Σ. να συμμετάσχει στην τρικομματική κυβέρνηση συνεργασίας μαζί με την ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ του παρείχε την δυνατότητα να ασκήσει εξουσία σε μία κρίσιμη στιγμή για την χώρα και να αποδείξει ότι δεν είναι απλά ένα κόμμα διαμαρτυρίας, αλλά ένα αξιόπιστο κόμμα εξουσίας και συγκυβέρνησης. Ας σημειωθεί ότι κατά την διάρκεια της τρίμηνης συμμετοχής του ΛΑ.Ο.Σ. στην κυβέρνηση Παπαδήμου ο πρόεδρος του κόμματος είχε υποβάλλει στον πρωθυπουργό αρκετές εύστοχες προτάσεις (π.χ. την ανάγκη σύγκλησης συμβουλίου των αρχηγών των κομμάτων της κυβέρνησης, την ανάγκη ανασχηματισμού της κυβέρνησης και δημιουργίας ενός μικρότερου και πιο ευέλικτου κυβερνητικού σχήματος). Επιπλέον, λόγω της συμμετοχής του στην κυβέρνηση συνεργασίας ο ΛΑ.Ο.Σ., συνεπής προς την ατζέντα του, απέτρεψε να έλθουν προς ψήφιση άρθρα κυβερνητικών νομοσχεδίων τα οποία έρχονταν σε αντίθεση με τις θέσεις του κόμματος σε θέματα παραδοσιακής ηθικής και νόμου και τάξης.

    Κατά τον πρόεδρο του ΛΑ.Ο.Σ. Γ. Καρατζαφέρη η αποχώρηση του κόμματός του από την κυβέρνηση οφειλόταν στο ότι η διαπραγμάτευσή της με την τρόικα οδήγησε σε ένα σχέδιο που περιλαμβάνει μείωση μισθών και συντάξεων και εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας (συνέντευξη στο «Έθνος» 26/2/2012), ενώ υποστηρίζει ότι, σε συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος, οι δύο διαγραφέντες βουλευτές τον είχαν εξουσιοδοτήσει για την στάση του και κατόπιν εκείνοι μετέβαλλαν την δική τους (συνεντεύξεις στην «Free Sunday» 26/2/2012 και στα «Πολιτικά Θέματα», τεύχος 40, 1/3/2012). Οι βουλευτές από την άλλη υποστηρίζουν ότι η συγκατάθεση που έδωσαν στον πρόεδρο του ΛΑ.Ο.Σ. αφορούσε στην διαπραγμάτευση και όχι στο «όχι» για το νέο μνημόνιο (συνέντευξη Α. Γεωργιάδη στην «Real News», 19/2/2012), ότι εκείνοι ήταν συνεπείς προς τις απόψεις τους και ότι ο Καρατζαφέρης ήταν εκείνος που άλλαξε την στάση του (συνέντευξη Μ. Βορίδη στην «Δημοκρατία», 2/3/2012).

    Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις;

    Για το νέο μνημόνιο

    Σύμφωνα με δημοσκόπηση της MARC («Έθνος», 19/2/2012) η κοινή γνώμη είναι διχασμένη αναφορικά με το νέο μνημόνιο. Το 48,3% των Ελλήνων θεωρεί ότι η υπερψήφισή του από την Βουλή ήταν σωστή απόφαση ενώ το 45,5% θεωρεί ότι ήταν λάθος. Όμως, η πλειονότητα (60,3% έναντι 33,1%) πιστεύει ότι αν δεν είχε ψηφισθεί το νέο μνημόνιο θα ήταν υπαρκτός ο κίνδυνος χρεοκοπίας της χώρας.

    Αντιστοίχως, σύμφωνα με δημοσκόπηση της MRB («Real News», 19/2/2012), το 51,6% της Κοινής Γνώμης θεωρεί ως αρνητική εξέλιξη της υπερψήφιση της νέας δανειακής σύμβασης (θετική την θεωρεί το 41,2%), αλλά ταυτοχρόνως το 53,1% της Κοινής Γνώμης εκλαμβάνει την υπερψήφιση αυτή ως αναγκαία (42,1% την εκλαμβάνει ως μη αναγκαία).

    Για την πρόθεση ψήφου και την δημοτικότητα του ΛΑ.Ο.Σ. και του προέδρου του

    Τον Νοέμβριο του 2011 το Πολιτικό Βαρόμετρο της Public Issue εκτιμούσε την εκλογική επιρροή του ΛΑ.Ο.Σ. στο 8,5%. Τον Φεβρουάριο του 2012 αυτή είχε πέσει στο 5% σημειώνοντας πτώση 41%. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις της MRB η πρόθεση ψήφου υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ. τον Φεβρουάριο ήταν στο 3,4% («Real News», 19/2/2012) σημειώνοντας μείωση 44% σε σύγκριση με το 6,1% που είχε όταν σχηματίσθηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου («Real News», 13/11/2011). Συγκρίνοντας τα αντίστοιχα ευρήματα οι μετακινήσεις ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ προς τον ΛΑ.Ο.Σ. είχαν περιορισθεί στο 0,9% (από 4,3%), ενώ οι μετακινήσεις ψηφοφόρων της ΝΔ προς τον ΛΑ.Ο.Σ. είχαν περιορισθεί στο 1,5% (από 4,9%).

    Σύμφωνα με την MRB, τον Φεβρουάριο («Real News», 19/2/2012) ο Γ. Καρατζαφέρης είχε τις λιγότερες θετικές κρίσεις μετά τον Γ. Παπανδρέου (μόλις 9,6%), ενώ είχε και τις περισσότερες αρνητικές κρίσεις μετά τον Γ. Παπανδρέου (67,2%). Κατά τον σχηματισμό της κυβέρνησης Παπαδήμου οι θετικές κρίσεις για τον πρόεδρο του ΛΑ.Ο.Σ. έφθαναν στο 22,7%, ενώ οι αρνητικές στο 46% («Real News», 13/11/2011). Σε ερώτηση σχετικά με τους κερδισμένους και τους χαμένους από την συζήτηση και τους χειρισμούς για το νέο μνημόνιο («Real News», 19/2/2012), ο Γ. Καρατζαφέρης θεωρήθηκε από την κοινή γνώμη ως ο λιγότερο κερδισμένος μετά τον Γ. Παπανδρέου (21,1%) και ως ο περισσότερο χαμένος μετά τον Γ. Παπανδρέου (69,6%). Στην αντίστοιχη ερώτηση κατά τον σχηματισμό της κυβέρνησης Παπαδήμου τον περασμένο Νοέμβριο («Real News», 13/11/2011), ο πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. ήταν μακράν ο πιο κερδισμένος πολιτικός αρχηγός (57,9%) και ο λιγότερο χαμένος (28,4%).

    Μάλιστα, σύμφωνα με τα ευρήματα των μηνιαίων δημοσκοπήσεων «Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση» της VPRC, το πλήγμα στην δημοτικότητα του προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ. ήταν σημαντικό καθώς άγγιζε και την εικόνα του μεταξύ των ψηφοφόρων του κόμματος. Τον Δεκέμβριο του 2011 το 97% των (δημοσκοπικών) ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ. είχε θετική γνώμη για τον Γ. Καρατζαφέρη ενώ τον Φεβρουάριο του 2012 το ποσοστό αυτό είχε πέσει στο 80%.

    Για τις διαγραφές Βορίδη-Γεωργιάδη

    Σύμφωνα με δημοσκόπηση της MARC («Έθνος», 19/2/2012) το 66,8% της κοινής γνώμης διαφωνεί με την απόφαση του προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ. να διαγράψει τους δύο βουλευτές (συμφωνεί το 23,4%). Ανάλογα ήταν και τα ευρήματα της δημοσκόπησης της MRB («Real News», 19/2/2012) σύμφωνα με τα οποία το 67,3% των Ελλήνων κρίνει αρνητικά τις διαγραφές των βουλευτών του ΛΑ.Ο.Σ., ενώ το 22,8% τις κρίνει θετικά.

    Για την στάση Καρατζαφέρη

    Σύμφωνα με δημοσκόπηση της MRB («Real News», 19/2/2012) μόλις το 12,5% της Κοινής Γνώμης δεν βλέπει αλλαγή στην στάση του προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ. απέναντι στην δανειακή σύμβαση σε σύγκριση με τις αρχικές του απόψεις. Το 20,6% εντοπίζει αλλαγή στάσης την οποία όμως θεωρεί ως δικαιολογημένη, ενώ το 57,3% επίσης εντοπίζει αλλαγή στάσης εκ μέρους του προέδρου του ΛΑ.Ο.Σ., την οποία όμως θεωρεί ως μη δικαιολογημένη.

    Η κοινή γνώμη δεν δέχεται την θέση Καρατζαφέρη ότι η αποχώρησή του από την κυβέρνηση Παπαδήμου δεν έγινε με κριτήριο το κομματικό συμφέρον, καθώς ένα συντριπτικό 86,4% υποστηρίζει ότι η αλλαγή στάσης του Γ. Καρατζαφέρη απέναντι στο μνημόνιο οφείλεται στο ότι αυτή εξυπηρετούσε το συμφέρον του κόμματός του (δημοσκόπηση της RASS, «Παρόν» 19/2/2012).

    Συμπερασματικά

    Τα διαθέσιμα δημοσκοπικά στοιχεία δείχνουν ότι η κοινή γνώμη είδε την ψήφιση του νέου μνημονίου ως μία αρνητική, αλλά αναγκαία εξέλιξη για την αποφυγή της χρεοκοπίας της χώρας. Επιπλέον δεν συμφώνησε με τις διαγραφές των βουλευτών του ΛΑ.Ο.Σ., ούτε πίστεψε ότι η στάση του κόμματος απέναντι στην κυβέρνηση Παπαδήμου και στην νέα δανειακή σύμβαση ήταν συνεπής και όχι καιροσκοπική. Ενδιαφέρον θα ήταν να υπήρχαν διαθέσιμες οι απαντήσεις των ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ. στα παραπάνω ερωτήματα προκειμένου να δινόταν μία εικόνα του πώς βλέπουν εκείνοι τα θέματα αυτά.

    Κατά τον Γιάννη Μαυρή της Public Issue: «Το ΛΑ.Ο.Σ. δεν ευνοήθηκε από τη συμμετοχή του στην κυβέρνηση. Το αντίθετο, επειδή επρόκειτο για ένα κόμμα διαμαρτυρίας, το εκλογικό του ακροατήριο δεν δείχνει να ακολουθεί την επιλογή της ηγεσίας του να συμμετάσχει στην κυβέρνηση. Γιʼ αυτό καταγράφονται διαρροές προς την Άκρα Δεξιά ή την αποχή ή ακόμα και προς τη ΝΔ» (συνέντευξη στην «Εποχή» 22/1/2012). Αν αυτή η εκτίμηση είναι ακριβής - και τα στοιχεία δείχνουν προς αυτήν την κατεύθυνση - τότε αυτό σημαίνει πως ο ΛΑ.Ο.Σ. δεν υπολόγισε σωστά το μέγεθος της αντίδρασης των ψηφοφόρων του στην συμμετοχή του στην κυβέρνηση συνεργασίας. Η αντίδραση των ψηφοφόρων του κόμματος και το μέγεθός της θα μπορούσαν ενδεχομένως να είχαν εντοπισθεί αν το κόμμα διενεργούσε focus groups όπου, μεταξύ άλλων, θα μπορούσαν να είχαν τεθεί σχετικά ερωτήματα.

    Ο ΛΑ.Ο.Σ., από την αποδοχή του στην κεντρική πολιτική σκηνή ως κυβερνητικού εταίρου τον Νοέμβριο του 2011 μέχρι την αποχώρησή του από την κυβέρνηση Παπαδήμου και την καταψήφιση του νέου μνημονίου τον Φεβρουάριο του 2012, «πέτυχε» μέσα σε διάστημα τριών μηνών να χάσει σε πρόθεση ψήφου, να χάσει - με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την δημόσια εικόνα του κόμματος κατά την επερχόμενη προεκλογική περίοδο - τα δύο πιο προβεβλημένα στελέχη του τα οποία τελικώς προσχωρήσαν στην ανταγωνιστική προς τον ΛΑ.Ο.Σ. ΝΔ και, τέλος, να χάσει αυτό που προσπαθούσε τα τελευταία χρόνια να κερδίσει: την εικόνα του συνεπούς και αξιόπιστου κυβερνητικού εταίρου. Ποιό κόμμα θα θελήσει πρόθυμα να συνεργαστεί με τον ΛΑ.Ο.Σ. (παρά μόνο αν δεν έχει άλλη επιλογή), όταν ο ΛΑ.Ο.Σ. έδωσε την εικόνα κόμματος το οποίο μόλις είδε τα δημοσκοπικά ποσοστά του να πέφτουν άλλαξε άρδην την στάση του μετατρεπόμενος από υποστηρικτή σε πολέμιο μίας κυβέρνησης, στον σχηματισμό της οποίας έπαιξε κομβικό ρόλο;

    Πάντως, δεν είναι όλα δυσοίωνα για τον ΛΑ.Ο.Σ. Ο Σταύρος Λυγερός ορθά υπογραμμίζει: «Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Καρατζαφέρης μεταπηδάει στην αντιπολίτευση ακριβώς την ώρα που ο Σαμαράς εντάσσεται και πολιτικά στο στρατόπεδο του Μνημονίου. Το γεγονός αυτό αντιστρέφει την κατάσταση που είχε δημιουργήσει στον χώρο της Δεξιάς η ψηφοφορία για την έγκριση του πρώτου Μνημονίου. Σε δύσκολη θέση περιέρχεται τώρα η ΝΔ. Η στροφή του Καρατζαφέρη έχει στόχο να αντιστρέψει την πολιτικοεκλογική φθορά του κόμματός του. Περνώντας στην αντιμνημονιακή όχθη, ελπίζει ότι θα πιέσει την Χρυσή Αυγή και κυρίως θα πλαγιοκοπήσει πολιτικά και εκλογικά την εκτεθειμένη πια ΝΔ. Τα εμφανή καιροσκοπικά κίνητρα του αρχηγού του ΛΑ.Ο.Σ. δεν αλλάζουν το γεγονός ότι με την στροφή του οξύνει την πολιτική αντίφαση της ΝΔ και την στριμώχνει άσχημα» («Καθημερινή», 12/2/2012).

    Τα μέχρι στιγμής στοιχεία για τον Μάρτιο του 2012 δείχνουν ότι, παρά την αποχώρηση του ΛΑ.Ο.Σ. από την κυβέρνηση Παπαδήμου και την υιοθέτηση μίας «αντιμνημονιακής» στάσης από το κόμμα, η συρρίκνωση στην εκτιμώμενη εκλογική επιρροή και στην δημοτικότητα του κόμματος και του αρχηγού του συνεχίζονται. Το Πολιτικό Βαρόμετρο της Public Issue για τον μήνα αυτόν εκτιμούσε την εκλογική επιρροή του ΛΑ.Ο.Σ. σε 4%.

    Οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές αποτελούν σημείο καμπής για την πορεία του ΛΑ.Ο.Σ. το οποίο θα δεχθεί «πίεση» τόσο από την ΝΔ όσο και από ενδεχόμενα νέα κόμματα που θα τοποθετηθούν στον χώρο της «αντιμνημονιακής» Δεξιάς. Μία πιθανή αποτυχία εισόδου στην Βουλή θα οδηγήσει τον ΛΑ.Ο.Σ. σε νέα περιδίνηση και θα προκαλέσει έντονες εσωτερικές αναταράξεις. Επιπλέον, ενδιαφέρον θα έχει και το εκλογικό αποτέλεσμα των δύο προσχωρησάντων στην ΝΔ πρώην βουλευτών του κόμματος. Πάντως, ο πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. δηλώνει αισιόδοξος υποστηρίζοντας ότι «η συσπείρωση του κόμματος είναι μεγαλύτερη από ποτέ και το ποσοστό του κόμματος στις εκλογές θα είναι διψήφιο» (συνέντευξη στην «Free Sunday» 26/2/2012).

    * Ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Άκρα Δεξιά και Ριζοσπαστική Δεξιά στην Ελλάδα και στην Δυτική Ευρώπη: 1974-2004» (εκδόσεις «Πελασγός»).


    Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο τεύχος 32 (Απρίλιος-Μάιος 2012) του περιοδικού Patria.
    Κατηγορία: