Λατρεύοντας το Κακό

  • Δημοσιεύτηκε: 01 Μάρτιος 2002

    Περιοδικό Symbol, ένθετη «προσφορά» της εφημερίδας «Επενδυτής» στους αναγνώστες. Σελίδα 10. 'Αρθρο που φέρει την υπογραφή «Χρήστος Παρίδης». Θέμα «η πλέον αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της τέχνης του 20ου αιώνα», ο Marcel Duchamp. Σύμφωνα με τον συντάκτη, ο Marcel Duchamp δεν έπαιρνε καθόλου στα σοβαρά την τέχνη του, αλλά «κάθε του πράξη, κίνηση, δήλωση αποτελούσαν από μόνες τους μανιφέστο, επανάσταση, κοινωνικό όραμα».

    «Ε, και τι έγινε;», θα αναρωτηθείτε όλοι όσοι διαβάζετε το παρόν. Κι όμως, κάτι έγινε και δυστυχώς συνεχίζει να γίνεται. Ο κ. Παρίδης γράφει ότι αυτός ο Duchamp επέμενε στην «αντι-εικονική ζωγραφική, ενάντια στην τέχνη του αμφιβληστροειδούς, όπως την αποκαλούσε, την οποία θεωρούσε κατάρα και τροχοπέδη της τέχνης στον σύγχρονο τον κόσμο». Ουσιαστικά, αυτός ο Duchamp και ο κάθε Duchamp που λανσάρεται από τον κ. Παρίδη στο Symbol ως ... νοηματοδότης ακόμα και της αναπνοής («και απλώς αναπνέοντας ο Duchamp έδινε πνοή και στο πιο ευτελές αντικείμενο») ήταν λάτρης του άμορφου, του ασχημάτιστου, τελικά του ίδιου του Κακού! Ζωγράφιζε για να μην τον δουν με τον ... αμφιβληστροειδή, κοντολογίς με τα μάτια! Με τι θα μπορούσε να δει κάποιος; Μήπως με τα πόδια, με τον αφαλό ή με τα αυτιά του; Όποιος απαντήσει ότι τα έργα του Duchamp θα μπορούσαν να ιδωθούν με τα ... «μάτια της ψυχής» ας το ξανασκεφτεί επειδή θα μπορούσε ο εν λόγω Duchamp να μας τα υποβάλλει τηλεπαθητικώς και να μην μας ταλαιπωρεί με την «αντι-τέχνη» του, που σύμφωνα με τον κ. Παρίδη είναι «μια μεγάλη υπόθεση και πορεία, που συνέβαλε καθοριστικά στην εξέλιξη της εγκεφαλικής τέχνης».

    Εδώ και αρκετές δεκαετίες - αν όχι τους τελευταίους δύο αιώνες - το Κακό έχει εισβάλλει στην Τέχνη, στον Λόγο και συνεπώς στην πολιτική και την κοινωνία, ενδυόμενο την τήβεννο της «αφαίρεσης», του «νοήματος που αντιλαμβάνεται μόνο μία πνευματική ελίτ». Ουσιαστικά πρόκειται για μια αυτοανακηρυχθείσα αντιπνευματική... πρωτοπορία η οποία γνωρίζει άριστα ότι για να επικρατήσει πρέπει να νικήσει την Μορφή, το Σχήμα, το Κάλος. Αυτή η νίκη δεν μπορεί να επιτευχθεί νικώντας τον ΟΜΟΡΦΟ αντίπαλο αλλά καταργώντας τον! Η ομάδα αυτών ανέμπνευστων ανθρώπων που είναι καταδικασμένοι από την ίδια τους την φύση να θέλουν να εξωτερικεύουν το πρόβλημά τους, τον ... πόνο τους (θεμιτό αυτό) τον οποίο αποκαλούν Τέχνη, ξέρει ότι δεν μπορεί να νικήσει σε καμία περίπτωση στο δύσκολο πεδίο της Μορφής. Κανένας απ’ όλους αυτούς δεν μπορεί να δώσει και να μεταδώσει την ομορφιά, για παράδειγμα, της Αφροδίτης της Μήλου, την επιβλητικότητα ενός ναού Γοτθικού ρυθμού ή της «Πύλης των Εθνών» του ανακτόρου της Περσέπολης. Κανένας απ' όλους αυτούς δεν μπορεί να μυήσει τους «αμύητους» στην ζωγραφική με το δίκοπο σπαθί της αφαιρετικής δεινότητας του Ντομένικο, με το αμάλθειο κέρας της πληθωρικότητας του Ρούμπενς, με το αναγεννησιακό «φως του ζόφου» του Ιερώνυμου Μπος ή με την εικαστική θυμοσοφία ενός Θεόφιλου. Έτσι, με θράσσος χιλίων πιθήκων δημιουργούν μια συνωμοτική κλίκα που λατρεύει την ανίερη ... τετρακτίδα: «Κενό-Απουσία Μορφής-Ασχήμια-Κακό». Ο ένας παραπέμπει στον άλλο ως αυθεντίες του υφάλμυρου ύδατος, αλληλοσυγχαίρονται για το τίποτα και πείθουν το αμήχανο αλλά ουχί ανίδεο κοινό ακολουθώντας την μαγική επωδό: «Αν δεν μπορείς να τους πείσεις, μπέρδεψέ τους». Στα βαρύγδουπα κείμενά τους για τα οποία θα τους συνέχαιρε ο ίδιος ο «Απολλύων» (βλέπε «Αποκάλυψη Ιωάννου» Θ, 11) συχνά χρησιμοποιούν και την τεχνική να σερβίρουν το Καλό, το Όμορφο, το Σχηματισμένο, μαζί με το 'Αμορφο, το 'Ασχημο και το Κακό - προς ώφελος του Κακού, πάντοτε.

    Δηλαδή, λέγοντας ότι το Κακό είναι η φυσική εξέλιξη του Καλού, καθιστώ την κοινωνία εν συγχύσει και αποφεύγω την αντίδρασή της. Ομαδοποιώ τα αντίθετα, το συν και το πλην για να πετύχω το ΜΗΔΕΝ! Εξαναγκάζω τον «καταναλωτή Τέχνης» να καταπιεί την σοκολάτα μαζί με το περιτύλιγμα. Ο Τύπος, πέφτει στην παγίδα που στήνει ο ίδιος, με συχνότητα πολυβόλου. 'Αλλο πρόσφατο παράδειγμα είναι το δημοσίευμα του «Βήματος» στο ένθετο «'Αλλο Βήμα». Στις 24/02/2002, ο ανταποκριτής της εφημερίδας στο Αμβούργο κ. Ν. Χειλάς γράφει για την έκθεση με γενικό τίτλο «Το γυμνό - Η αισθητική του γδυμένου» που παρουσιάζεται ακόμα στο Μουσείο «Kunst und Gewerbe» της πόλης. Ο κ. Χειλάς μας ενημερώνει πως η έκθεση δείχνει την «εξέλιξη του "καυτού" αυτού θέματος στην τέχνη των 2.500 τελευταίων ετών. Είτε πρόκειται για τις τρεις Χάριτες από την αρχαιότητα είτε για διάφορες καλλονές από την Αναγέννηση, το μπαρόκ, το Γιούγκεντστιλ ή την ποπ αρτ, το γυμνό είναι πάντα light, δηλαδή αισθητικά φιλτραρισμένο». Ακολουθώντας την αριστερή νοητική ατραπό που ανέφερα προηγουμένως, ο Ν. Χειλάς συνδυάζει τα ασυνδύαστα. Στην πραγματικότητα, τοποθετεί στο ίδιο βάθρο έργα της αρχαιότητας με μια «φωτογραφία ενός ζευγαριού που κάθεται τσίτσιδο στο σαλόνι του σπιτιού του». Συνεχίζει ηρωοποιώντας το Αίσχος αφού αναφέρεται σε περιπτώσεις... λογοκρισίας: «'Αλλο παράδειγμα, τέλος, τα "σκανδαλώδη" έργα που έμειναν ανέκδοτα, επειδή έπεσαν θύματα λογοκρισίας. Σε αυτά ανήκει ένα πλακάτ της εταιρείας Benetton, που απεικονίζει συνολικά 56 γεννητικά όργανα, καθώς και ένα πλακάτ του Γκότφριντ Χελνβάιν, που είχε γίνει για την παράσταση της όπερας "Λούλου" στο Αμβούργο και δείχνει έναν ιερωμένο να περιεργάζεται τα απόκρυφα μιας υπερφυσικά υψηλής κοπέλας». Κλείνει δε το άρθρο του με το έσχατο και - κατ’ αυτόν - χαρακτηριστικότερα θύμα λογοκρισίας: «το διαφημιστικό πλακάτ που η διεύθυνση του μουσείου ήθελε να αναρτήσει στους σταθμούς του μετρό. Η πέτρα του σκανδάλου ήταν η απεικόνιση μιας γυναίκας που έχει ένα ζωγραφιστό στήθος και ένα αιδοίο "μεταμοσχευμένο" από μαρμάρινο άγαλμα».

    Για να κλείσω αυτή την μικρή αλλά επιβεβλημένη καλλιτεχνίζουσα παρένθεση στην αμετανόητα πολιτική εφημερίδα που είναι οι "Ελληνικές Γραμμές", πρέπει να σημειώσω ότι ναι μεν στην Έκφραση δεν υπάρχουν ποσοστώσεις, προεδρικά διατάγματα και τα συναφή, αλλά ο Νόμος της Μορφής όταν παραβιάζεται συνιστά τελικά αντεθνική ενέργεια. Το γιατί θα εξηγηθεί λεπτομερειακά στο μέλλον - αν δεν με κόψει η ... άκαρδη λογοκρισία σαν τα «56 γεννητικά όργανα» της βδελυρής Benetton.

    Κατηγορία: