Βουλευτικές εκλογές 2007: η ανατομία της ψήφου υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ.

  • Δημοσιεύτηκε: 26 Νοέμβριος 2007

    Ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα των πρόσφατων βουλευτικών εκλογών ήταν και η είσοδος στο Κοινοβούλιο του ΛΑ.Ο.Σ, ενός κόμματος που κινείται στα δεξιά της ΝΔ. Η προηγούμενη φορά που αυτό συνέβη ήταν το 1977 - πριν από 30 χρόνια δηλαδή - με την βραχύβια «Εθνική Παράταξη». Ο ΛΑ.Ο.Σ. άντεξε στις ισχυρές πιέσεις και στο δίλημμα «αυτοδυναμία ή ακυβερνησία» που έθεσε η ΝΔ, έλαβε το 3,8% των ψήφων αυξάνοντας την δύναμη του κατά 73% σε σχέση με το 2004 και εξέλεξε 10 βουλευτές. Πλέον, ο ΛΑ.Ο.Σ. έχει παρουσία τόσο στο Ελληνικό, όσο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

    Πώς ψήφισαν οι ψηφοφόροι του ΛΑ.Ο.Σ. του 2004;

    Σύμφωνα με το exit poll της Public Issue/VPRC, οι ψηφοφόροι του ΛΑ.Ο.Σ. του 2004 κινήθηκαν ως εξής στις πρόσφατες εκλογές:

    Ψήφισαν υπέρ ΛΑ.Ο.Σ. 74% (συσπείρωση)
    Ψήφισαν υπέρ ΝΔ 16%
    Ψήφισαν υπέρ ΠΑΣΟΚ 4%
    Ψήφισαν υπέρ ΣΥΡΙΖΑ 2%
    Ψήφισαν υπέρ ΚΚΕ 1%
    Ψήφισαν υπέρ λοιπών 3%

    Ποιά είναι η σημερινή δομή των ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ.;

    Με βάση τα ευρήματα του ίδιου exit poll η προέλευση των 272.000 ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ. των εκλογών του 2007 είναι η εξής (με βάση την ψήφο του 2004):

    Ψηφοφόροι ΛΑ.Ο.Σ. 32%
    Ψηφοφόροι ΝΔ 40%
    Ψηφοφόροι ΠΑΣΟΚ 11%
    Ψηφοφόροι ΚΚΕ 1%
    Ψηφοφόροι ΣΥΡΙΖΑ 2%
    Ψηφοφόροι ΔΗΚΚΙ 2%
    Ψηφοφόροι άλλων κομμάτων 3%
    Αποχή/Λευκό/Δεν απαντώ 6%
    Νέοι ψηφοφόροι 3%

    Κοινωνικοδημογραφικά και γεωγραφικά στοιχεία της ψήφου υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ.

    Ο ΛΑ.Ο.Σ. υπερεκπροσωπείται στους άνδρες ψηφοφόρους και στις ηλικίες 25-34 ετών, 35-44 ετών και 45-54 ετών. Επιπλέον, υπερεκπροσωπείται σε όσους δεν έχουν τελειώσει την στοιχειώδη εκπαίδευση, αλλά και στους αποφοίτους μέσης και ανώτερης εκπαίδευσης. Από πλευράς απασχόλησης, ο ΛΑ.Ο.Σ. υπερεκπροσωπείται στους Εργοδότες/Επιχειρηματίες, στους Ελεύθερους Επαγγελματίες, στους Επαγγελματοβιοτέχνες, στους Μισθωτούς Δημοσίου Τομέα, στους Μισθωτούς Ιδιωτικού Τομέα και στους Ανέργους.

    Σύμφωνα με τα στοιχεία των εκλογών ο ΛΑ.Ο.Σ. εμφανίζει εκλογική δύναμη μεγαλύτερη του εθνικού του μέσου όρου (3,8%) στην Αττική (5,4%), στο Βόρειο Αιγαίο (5,4%) και στην Κεντρική Μακεδονία (4,5%).

    Τι είδους ψήφος ήταν η ψήφος υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ.;

    Με αναγωγές των στοιχείων του exit poll της Public Issue/VPRC προκύπτει ότι το 54% των ψηφοφόρων του ΛΑ.Ο.Σ είχε αποφασίσει για την ψήφο του αρκετό καιρό πριν από τις εκλογές, ενώ το 46% αποφάσισε κατά την προεκλογική περίοδο («εδώ και μερικές εβδομάδες» μέχρι και «την τελευταία στιγμή»). Επιπλέον, με αντίστοιχες αναγωγές προκύπτει ότι το 30% των ψηφοφόρων αυτών έδωσαν «θετική» ψήφο στο κόμμα («είναι το καλύτερο κόμμα» και «ψηφίζω πάντα το ίδιο»), ενώ το 70% έδωσε «αρνητική» (ή αλλιώς «στρατηγική») ψήφο υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ («είναι το λιγότερο κακό» και «για διαμαρτυρία»).

    Σύμφωνα με το πρώτο μετεκλογικό βαρόμετρο της Public Issue η κοινή γνώμη σε ποσοστό 62% πιστεύει ότι η νέα, πεντακομματική Βουλή θα λειτουργήσει καλύτερα από την προηγούμενη, ενώ μόλις το 12% πιστεύει ότι θα λειτουργήσει χειρότερα. Επιπλέον, το 51% της κοινής γνώμης έχει θετική γνώμη για την είσοδο του ΛΑ.Ο.Σ στην Βουλή, ενώ το 38% έχει αρνητική γνώμη.

    Οι αδυναμίες και οι ευκαιρίες για τον ΛΑ.Ο.Σ.

    Όπως φάνηκε από την προηγούμενη ανάλυση η ψήφος υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ. προέρχεται κατά βάση από την ΝΔ αλλά χαρακτηρίζεται και από μία ιδιότυπη σχετική πολυσυλλεκτικότητα. Το γεγονός ότι ο ΛΑ.Ο.Σ. προσπαθεί να λειτουργήσει ως υποδοχέας ψήφων διαμαρτυρίας δεν είναι, πάντως, ασφαλής μακροπρόθεσμη στρατηγική γιατί η ψήφος διαμαρτυρίας φεύγει τόσο γρήγορα όσο έρχεται. Η ιδεολογική ασάφεια και ρευστότητα που χαρακτηρίζει το εν λόγω κόμμα αποτελεί κίνδυνο καθώς δεν θα του επιτρέψει να μετατρέψει εύκολα την συγκυριακή ψήφο διαμαρτυρίας σε συνειδητή και συνεπή ιδεολογική ψήφο. Η ιδεολογική ασάφεια αποτελεί την σημαντικότερη αδυναμία του ΛΑ.Ο.Σ. και αυτό φαίνεται από την σχετικά χαμηλή συσπείρωση των ψηφοφόρων του του 2004, από το γεγονός ότι σχεδόν οι μισοί ψηφοφόροι του το 2007 ήταν ψηφοφόροι που «πείσθηκαν» κατά την προεκλογική περίοδο και ότι μόλις ένας στους τρεις ψηφοφόρους του κόμματος έδωσε «θετική» ψήφο υπέρ του ΛΑ.Ο.Σ. Αυτό σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι «δοκιμής» ή «διαμαρτυρίας» (οι οποίοι κυρίως προέρχονται από την Ν.Δ.) ενδέχεται να εγκαταλείψουν το κόμμα τόσο εύκολα όσο το ακολούθησαν, μόλις εκλείψουν οι λόγοι «διαμαρτυρίας» ή υπό την πίεση της πόλωσης.

    Όμως η κατάσταση αυτή αποτελεί και την μεγάλη ευκαιρία για τον ΛΑ.Ο.Σ. Αν αποκτήσει μεγαλύτερη ιδεολογική σαφήνεια, παρουσιάσει σοβαρές πολιτικές προτάσεις και η κοινοβουλευτική του παρουσία είναι εποικοδομητική, τότε μπορεί να μετατρέψει σημαντικό τμήμα των «συγκυριακών» ή «διαμαρτυρόμενων» ψηφοφόρων σε «θετικούς» (ή «ιδεολογικούς) υπέρ του κόμματος ψηφοφόρους. Αν το πετύχει αυτό θα έχει δημιουργήσει μία εκλογική βάση που θα του επιτρέψει ακόμα μεγαλύτερη εκλογική ανάπτυξη.

    Η κοινοβουλευτική παρουσία του ΛΑ.Ο.Σ δημιουργεί και ένα δίλημμα στρατηγικής για την ΝΔ. Αν επιλέξει να συνεχίσει την πολιτική που ακολούθησε κατά τα τελευταία 3,5 χρόνια «αγνοώντας» την πίεση που θα της ασκηθεί από τον ΛΑ.Ο.Σ. (προκειμένου να διατηρήσει την κυριαρχία της στον «μεσαίο χώρο») κινδυνεύει να επιτρέψει στο κόμμα του κ. Καρατζαφέρη να «κυριαρχήσει» σε κάποια θέματα (π.χ. εθνικά θέματα, μεταναστευτικό, θέματα εθνικής ταυτότητας) και να προσελκύσει έτσι ακόμα περισσότερους δεξιούς ψηφοφόρους. Από την άλλη, αν προσπαθήσει να ανταγωνισθεί τον ΛΑ.Ο.Σ στα θέματα αυτά κινδυνεύει ενδεχομένως να αποξενώσει κάποιους μη-δεξιούς ψηφοφόρους της, αλλά και να «νομιμοποιήσει» τις πολιτικές προτάσεις και τις απόψεις του ΛΑ.Ο.Σ. στον δημόσιο διάλογο. Η απάντηση στο δίλημμα αυτό δεν είναι εύκολη, καθώς και οι δύο στρατηγικές ενέχουν ευκαιρίες αλλά και κινδύνους για την ΝΔ.

    * Ο Γιάννης Κολοβός είναι επικοινωνιολόγος και συγγραφέας του βιβλίου «Άκρα Δεξιά και Ριζοσπαστική Δεξιά στην Ελλάδα και στην Δυτική Ευρώπη 1974 - 2004» το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πελασγός.


    Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο φύλλο της 25ης Νοεμβρίου της εφημερίδας Ελεύθερος Κόσμος.